Tijdens het herschrijven van je manuscript schaaf je je ruwe eerste versie om tot diamant. Maar je eigen werk redigeren is als een slager die zijn eigen vlees keurt. Kun je wel onbevooroordeeld genoeg zijn om er het beste uit te halen? Volg deze 5 stappen voor effectief redigeren.

Stap 1. Laat voldoende tijd tussen schrijven en redigeren

Voor effectief herschrijven moet je afstand kunnen nemen van je verhaal. Meestal lukt dat niet als je eerste versie net af is. Die is vaak met zo veel hard werk voor elkaar gekomen, dat het moeilijk is om er met de ogen van een buitenstaander naar te kijken.

Dus doe dat niet meteen. Neem even een paar dagen of zelfs een paar weken ‘vrij’ van je verhaal. Laat je manuscript even liggen en ga iets anders doen. Pak die sociale contacten weer op die je verwaarloosde in die spannende laatste weken. Sport of wandel. Kijk een heel seizoen van Game of Thrones. Of schrijf aan een ander verhaal.

Ligt je verhaal niet meer voor in je hoofd? Dan heb je genoeg afstand en kun je aan het redigeren slaan.

Stap 2. Bepaal de hoofdlijnen van het plot en de voornaamste subplots

Ga je herschrijven, zorg dan eerst dat je de rode draad van je verhaal in beeld hebt. Waar gaat je verhaal nu eigenlijk over? Als je het zou moeten samenvatten, wat zijn dan de hoofdlijnen, en welke belangrijke subplots zijn er te zien? Hoe ontwikkelen je personages zich? Schrijf dat op.

Het vaststellen van de hoofdlijnen is met name van belang voor mensen die – zoals ik – organisch schrijven richting een doel. En die dus tijdens het schrijven hele nieuwe plotwendingen kunnen bedenken om bij dat doel te komen. Ben je een structuurschrijver – iemand die van tevoren al zijn hele plot heeft uitgedacht en in flowcharts op de muur heeft gepind – dan ben je aan deze stap een stuk minder tijd kwijt. Want eigenlijk heb je dit van tevoren al gedaan.

Overigens, voor wie nu denkt: “Ik word structuurschrijver! Dat lijkt me veel makkelijker!”… als je diep in je schrijvershart geen planner bent, is dat nog niet zo makkelijk. Ik heb geprobeerd te werken met stroomschema’s en vooraf alles bedenken, maar krijg dat niet voor elkaar. Vind ’t ook niet leuk.

Als organisch schrijver ben je trouwens in goed gezelschap – onder meer Renate Dorrestein en Stephen King noemen zichzelf organische schrijvers.

Stap 3. Schrap tekst die niet bijdraagt aan je verhaal

Nu je weet wat je plot-hoofdlijnen zijn en wat je character development is, kun je kritisch naar je tekst kijken. Welke onderdelen ervan dragen bij aan het plot? Wat is niet nodig, verzwakt het thema of ondermijnt de kracht van het plot? Welke dialogen of karakterontwikkelingen passen toch niet bij dat personage? Schrap die gedeelten.

En hier krijg je te maken met het fameuze ‘kill your darlings’: hoe mooi een stuk ook is, als het niet bijdraagt aan je verhaal, haal je het weg. Dat kan pijnlijk zijn, maar daarom had je ook afstand van je verhaal genomen – zodat het minder pijn zou doen. Wees streng. Dat zal je verhaal alleen maar ten goede komen.

Als troost: een mooie omschrijving die je weghaalt, kun je altijd nog gebruiken in een ander verhaal.

Stap 4. Controleer de details

Wees nauwkeurig als je klaar bent: controleer ook de details. Zoals:

  • Uiterlijk: zien je personages er door het hele verhaal heen hetzelfde uit?
  • Plaats: kloppen de beschrijvingen van locaties die je gebruikt, zoals steden, wegen of landschappen?
  • Tijd: kloppen je beschrijvingen met de tijd waarin je verhaal zich afspeelt? Denk aan gewoontes, kledingstijl, enzovoort.
  • Spelling: doe een spelling- en grammaticacheck op je verhaal. Je wilt tenslotte dat anderen je serieus nemen. Correcte spelling en grammatica is een gemakkelijke manier om professioneel over te komen.

Stap 5. Lees je verhaal als lezer

Heb je al deze stappen uitgevoerd? Lees dan je verhaal in één keer, zonder te stoppen en zonder iets aan te passen. (Het verstandigste is om weer wat tijd te laten tussen stap 4 en 5.) Merk je iets op, markeer dan dat gedeelte, maar doe er verder niets aan. Kortom: lees je verhaal als een lezer in plaats van een schrijver.

Wat valt je op tijdens het ‘lezen als lezer’? Zou je dit boek zelf willen lezen? Ben je geboeid, gepakt, meegesleept? Wat stootte je af? Bekijk nog eens je gemarkeerde gedeelten met een schrijversoog. Waarom heb je ze gemarkeerd? Vind je een grote gemene deler in de delen die je gemarkeerd hebt?

Pak vervolgens die onderdelen nog aan volgens stap 3, en voer vervolgens stap 5 nog een keer uit. Is de flow van je verhaal nu verbeterd?

Topschrijvers zijn goede herschrijvers

Ik denk niet dat ik overdrijf als ik roep dat je een goede schrijver kunt zijn, maar dat je echt een topschrijver bent als je goed kunt redigeren. Ik zeg het niet alleen omdat andere schrijvers het ook hebben gezegd; ik ben er persoonlijk van overtuigd. Herschrijven van een verhaal is wat slijpen is voor een diamant. Ja, een diamant is ook al een diamant als hij ruw uit de mijn komt. Maar het is het slijpwerk dat een diamant pas echt laat schitteren.

Natuurlijk zal er nog een redacteur door je verhaal heen gaan als je met een uitgeverij samenwerkt of zo iemand zelf inschakelt. En natuurlijk zal die persoon je wijzen op dingen die je zelf niet had gezien. Je bent immers nooit helemaal vrij van vooroordelen over je eigen werk. Maar de vijf stappen zullen je helpen om een betere schrijver te worden. Gegarandeerd.

Probeer je de vijf stappen en heb je vragen? De reactiebalk staat vrij!

Meer van dit soort blogs en andere leuke extra’s krijgen? Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief.