Selecteer een pagina

Heb je een verhaal of een boek af, dan wil je dat mensen het lezen. En het liefst ook dat ze het geweldig vinden. Het is tenslotte je kindje, je werk, iets waar je uren en uren aan hebt zitten zwoegen. Feedback vragen is dus best eng. En niet altijd krijg je feedback terug waar je iets aan hebt. Hoe ga je nu op een goede manier om met feedback vragen en krijgen?

Zoek goede reviewers

Niet iedereen kan goede feedback geven, zeker niet op een verhaal. Het is soms moeilijk om er de vinger achter te krijgen waarom een bepaalde scène, of een verhaal, je niet zo aansprak. Vraag daarom feedback van mensen die goed kunnen articuleren waarom ze een bepaalde mening hebben. Dat hoeven niet per se schrijvers te zijn. Sterker nog, als je een lezer kunt vinden die goed kan vertellen waarom ze iets goed of slecht vindt, is dat misschien wel een pluspunt.

Iets wat je vaak hoort, is dat je je moeder niet om feedback moet vragen. Dat is relatief: als je moeder een “wat leuk dat je dit gedaan hebt, schat”-moeder is, dan klopt die regel. Maar als je een moeder hebt die eerlijk en analytisch naar een stuk kan kijken, dan kun je haar best inschakelen.

Vraag gericht om feedback

Er is niets zo vervelend voor een schrijver als alleen maar te horen: “Ja, leuk verhaal.” Eigenlijk is dat het schrijvers-equivalent van het antwoord ‘goed’ op de vraag ‘hoe gaat het’: het is pure beleefdheid en je hebt er weinig aan. Dat soort antwoorden zijn geen onwil: het heeft er meer mee te maken dat veel mensen niet precies weten wat je vraagt als je vraagt om feedback.

Probeer daarom altijd te beginnen met een paar vragen, zoals:

  • Wat is je algemene indruk?
  • Kun je me in je eigen woorden vertellen waar het verhaal over ging?
  • Wat was voor jou de belangrijkste scène?
  • Kun je in vijf steekwoorden de hoofdpersoon beschrijven?

Met dat soort vragen kun je een gesprek beginnen, en begrijpt je gesprekspartner ook naar wat voor soort informatie je eigenlijk op zoek bent.

Luister niet alleen, maar vraag ook door

Feedback is bedoeld om van te leren. Dus met alleen luisteren kom je er niet. Om echt wat te kunnen leren van feedback, moet je ook weten waar het pijnpunt precies zat. Vraag door op de punten waar iemand een opmerking over had. Waarom vond hij of zij die scène te traag? Waarom vond hij dat personage zo irritant? Of juist: waarom werkte die scène zo goed voor haar?

Je leert dan met de ogen van een buitenstaander naar je eigen werk te kijken, veelvoorkomende fouten en stokpaardjes herkennen, en herkennen wat je moet doen om een verhaal echt te laten knallen.

Hoor geen kritiek, maar advies

Om werkelijk je schrijven te kunnen verbeteren, moet je om feedback vragen. Maar zeker als het verhaal je na aan het hart ligt, is het moeilijk om feedback niet te zien als kritiek – zelfs als negatieve kritiek. Iemand noemt jouw hoofdpersoon, die je grotendeels op jezelf had gebaseerd, een ‘nare dweper’. Of die vreselijk romantische scène in het derde hoofdstuk, waar jij zelf bijna tranen van in je ogen kreeg, noemen ze ‘clichématig en onorigineel’.

Auw.

Toch kun je ook wat opsteken van feedback die pijn doet. Vraag dus altijd door waarom je proeflezer zo’n mening heeft. Want het kan zijn dat iets als cliché overkomt, maar juist weer origineel wordt met een aantal goedgekozen woorden of een verandering van perspectief.

Stelregels voor feedback

Het kan altijd zijn dat je het niet eens bent met feedback. Sommige dingen zijn nu eenmaal smaakgevoelig. Ik houd daarbij altijd de volgende stelregel aan: als 2 of meer proeflezers zich eraan stoorden, dan pas ik het aan. Als het maar om één persoon ging, laat ik het staan.

Een extra advies voor de mensen die echt vernieuwend werk proberen te schrijven: in jouw geval kun je verwachten dat er veel mensen zijn die je werk niet zullen snappen, en die dus kritisch zullen zijn in hun feedback.

Probeer daarom in de gerichte vragen aan je reviewers te kijken hoe jouw vernieuwing valt. Want het kan best zijn dat je vernieuwend wilt zijn, maar dat betekent nog steeds niet dat het werkt. Er is een duidelijk verschil tussen vernieuwend werk en werk dat gewoon oninteressant is. Zorg dat jij goede feedback krijgt, zodat jouw werk in de eerste categorie valt.

Hoe ga jij om met feedback?

Ik ben heel benieuwd hoe jij omgaat met feedback. Wanneer vraag je om feedback? Heb je een vaste ‘feedback-partner’? Of ben je misschien aangesloten bij een schrijversgroep? Laat het me weten in de comments of op Twitter!

Meer van dit soort blogs en andere leuke extra’s krijgen? Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief.

Headerbeeld: Madamepsychosis via Flickr